…KÖPRÜ MEDENİYETİ KIRILGANDIR…

Mehmet Şerif YENİAY
Mehmet Şerif YENİAY
  • 31.12.2018
  • 294 kez okundu

msyeniay

 

KÖPRÜ MEDENİYETİ KIRILGANDIR

İbni Haldun toplumları bedevi(göçebe) ve Hadari(yerleşik) olarak iki sınıfa ayırır. Bu iki sınıfın karekteristik özellikleri, yaşam şartları ve bu şartların getirdiği devinim ve oluşan toplumsal karakter teşekkülü…

Yine bu toplumların özelliklerini sayarken; Göçer toplumların Özgürlüğüne düşkün, Güçlü bir asabiyet(kavmiyetçi) bağı, Dayanıklılık, Kendi işlerini kendilerinin görmesi, Cesaret, İyiliğe daha yatkın olmaları gibi vasıfları olduklarını belirtir.

Hadari(şehirli) içinse; Bağımlı ve sınırlanmış, Zayıf asabiyet(bireysel ve bencil), Rahat yaşam, Kırılganlık ve tembellik, İş bölümü ve uzmanlık, Korkaklık, İyiliklere duyarsız olduklarını belirtir.

Dolayısıyla gerek ferdi olarak gerekse toplum olarak sergilediğimiz son davranışlar uzun bir birikim ve yaşamın nihai yansımasıdır.Bir kişi hakkında kanaat oluşturmak için kişinin son bir eylemine bakmak yeterli değildir, çünkü kişinin eylemi bir ömür boyu kazandığı deneyim, tecrübe, yaşam şartları, acısı, tatlısı…ve tüm bunlardan harmanlanmış son eylemi…yani son eyleme karakter de denebilir.

Bu karakterin teşekkülünü anlatmak için ırmak metaforunu kullanmak istiyorum.

…Güçlü akıntısı olan bir ırmak ve bir grupta ırmak mahallinin sakinleri olduğunu varsayalım, ırmağın debisi bir kişiyi akıtacak güçte, dolaysıylaırmağı  karşıya geçmek son derece güç, ya da içlerinden birkaç güçlü dışında kimse karşıya geçemiyor,takım çalışmasına ihtiyaç olduğundan bireysel geçişler de bir değer oluşturmuyor, tüm bunlardan sebep ırmağı geçmek için için insanların el ele tutunması gerekiyor…El ele tutunan bu insanlar iki şeyin farkında; “Güven” ve “İhtiyaç”. Varlık sebebi zorunlu dayanışma ve takımın gücüne bağlı, burada ben demek yok olmak demektir, ister buna pragmatist(faydacı) yaklaşım deyin ister başka bir şey bu bir zarurettir…

Zamanı biraz ileri saralım ve yukarıda ki güçlü akan ırmak, Hadari( Şehir-Medine) bir kentin içinden

akan bir ırmak olsun ve o ırmağın üzerinde nostaljik bir köprü, etrafında gezinti alanları…vesiz tüm günün yorgunluğunu ve stresini üzerinizden atmak için aynı ırmak üzerinden karşıya geçerken bir an bile elini bırakmayı düşünmediğiniz arkadaşınıza ihtiyaç kalmamış, bu misyonu köprü üstlenmiştir, artık bir takıma değil tam aksine yalnız kalıp su ve kuş sesleriyle ruhunuzu dinlendirmeye ihtiyacınız var…

Birinci örnekte güçlü ırmak zorluktur, ikinci örnekte ise köprü kolaylıktır. Zorlukla başa çıkabilmek için dayanışma ve paylaşım içinde olmak zorunluluğu vardır. Köprü medeniyetinde her şey size bir “köprü” ile kolaylaştırılmıştır. Bir ev yapmak için imece usulüyle onlarca dosta ihtiyacınız olmayacak, bir finans “köprüsü” ile yirmi yıllıkyenisanal dostlukkurulacaktır…Maddi birihtiyacınız olduğunda kimseden bir şey istemek zorunda olmayacak, tam aksine her gün size kredi teklif eden bir finans köprüsü olacak…

Irmağı karşıya geçerken bir sorunumuz vardı aslında, bazı el zayıf bazısı da güçlüydü fakat bu bir sorun teşkil etmedi çünkü üç kuvvet gücündeki el ile yedi kuvvet gücündeki el birleştiğinde zincirin her halkasında beş birim kuvvetlik bir güç ortaya çıkmıştı…

Köprü medeniyetine geçişle birlikte“zayıf el” ile ”güçlü el” ayrılmak zorundadır çünkü birlikteliği gerektirecek sebep ya da sebepler ortadan kalkmıştır. Güçsüz daha zayıf güçlü daha güçlü… Bu tabloya göre acınası olan güçsüz olandır bunda hiç şüphe yok. Peki, güçlü olan imrenilesimidir?

Güç demek; direnç demektir, iktidar demektir, gelecek demektir.Çelik güçtür, demire mukayeseyle, çeliği güçlü kılan şey ise içindeki karbon oranıdır. Karbonca zenginleşen çelik direnç kazanır güç kazanır, bu olumlu bir şeydir ancak bir tehlike ise onu beklemektedir, o da kırılganlık. Evet, karbonca zenginleşen çelikartık kırılgandır…

Bakınız güçlü dediğimiz müreffeh toplumlarda intihar oranı daha yüksektir. Banazı’da bir darb-ı mesel vardır; “soğan var sarımsak var Hasso niye öldü”… Değilmi ya, o kıtlık günlerinde insan açlıktan ölürdü…Ölümün birinci sebebi açlık olan bir toplumda diğer tüm sebepler tali olur.

A.Mashlov’un hiyerarşi piramitinde(zorunlu ihtiyaçlar ve kendini gerçekleştirme şeklindeki beş basamak)üst basamaktaki birinin alt basamaktaki zaruri ihtiyaçları temin etmede zorlanan birini anlaması beklenemez, dolayısıyla ırmaktaki zayıf el ile güçlü el ayrılır bu ayrılmada doğal olanın yok olmasıdır oysa ikisi de yok olacaktır… Bakınız;Tolstoy İnsan Ne İle Yaşar adlı kitabında; elli yaşına girmiş olduğu halde halen intiharı düşündüğünü yazar(Tolstoy bu kitabında kırılganlığı çok güzel analiz etmiş)

Buraya kadar anlattığımız “faydacı yaklaşım” anlayışı. Sekülerİnsan menfaatperest bir varlıktır, tüm davranışını Emek/Fayda endeksine göre yapabilir. Bunun kırılgan olduğundan bahsettik, dolayısıyla bu süreç sürdürülebilir bir şey değildir, bireysel yada toplumsal hiç fark etmez, birey denen şey ile toplum denen şey her ikisi de tek bir vücuttur…

Buraya bir nokta koyup bir başka pencereden devam etmek istiyorum.

Elbette kibizler güce talibiz, ya da talip olmalıyız,bu bir münzevi yaklaşım değildir, şu ana kadar saydığımız örnekler metaforik ve semboliktir…güce talip olmalıyız demiştik, bu gücü kontrol altına almalıyız, yani onu ıslah etmeliyiz, Islah kelimesinin altını özellikle çizmek istiyorum çünkü tüm yazının özeti o tek kelimelik sözcüktür…

İnsanlığın güçle tanışmasının ilk sebeplerinden biri de atın ehilleştirelmesidir, ıslah edilmesidir. Bakınız halen de gücü beygirle ifade deriz…

At güçtür, gücün ehilleştirilmesi bir çağı kapatmış yeni bir çağı açmıştır. Potansiyel güç (bilkuvve) terbiye edilince Islaha dönüşmüş (mustefad; kazanılmış) tür.Atın koşum takımlarına terbiye dendiğini ilk duyduğumda çok şaşırmıştım. Terbiye de bir ıslah çalışmasıdır…

Şu ana kadar anlatılan şeylerin faili birey midir, toplum mu. Aslında bunun çok önemi yok çünkü her ikisi içinde bir vücuttur, yeknesaktır demiştik.

Reel manada değerlendirirsek; Örnekte ki güçlü el ile zayıf el birbirinden ayrıldıktan sonra oluşan bir maddi kırılma vardır bunun iktisadi karşılığı “Rahatsızlık Endeksidir” bu endeks ne kadar açılırsa toplumsal huzur ve barış da o kadar açılır.

Irmak kültüründe. Azgın ırmağı geçerken kişide güçlü yön ile zayıf yön henüz ayrılmamış, beden, akıl ve ruh uyumu vardır. Yani buna kendiyle barışık olma ya da iç huzur da denilebilir.

Bunun örneklerini Anadoludaki yaşlılarda görebilirsiniz, köklü bir eğitim almadıkları halde; duruşlarında, konuşmalarında ve şükretmelerinde görebilirsiniz. Dengeden kastım o, bir iç huzur ve barışık olma durumu.

Köprü medeniyetiyle kişi bir yönüyle çok kuvvetli olur, bu ona “müstağni” olma hissi verir. Mustağni olmak tatmin duygusunu da beraberinde getirir, oysa bu bir yanılsamadır, olan ise sadece bir histir, öyle olduğunu zanneder. Bunu şu örnekle izah edebiliriz; bir kişi mücevher tüccarı olabilir yeterince birikim de yapabilir, buradan sonra onun için yeni bir yaşam felsefesi başlar. Filozofun dediği gibi; oraya ulaşamayanların aklından şüphe etmeye başlar. Mücevher güçtür, güç ise akıldır artık, bu manada bir ünlü yetmiş dil bilen birinden daha akıllıdır! Kuvvetli bir yağış bir ovaya su biriktirebilirhatta bir göl bile meydana gelebilir bir süre sonra su buharlaşır ova eski halini alır. Bilgi, erdem bir ırmaktır tarihler boyu akar gelişimini bu erdemle tamamlayan kavimler ve dahi insanlar geleceğe miras bırakır.

Nasıl ki ırmakta insanlar akıntıya kapılmamak için sıkı sıkıya el ele kenetlenmek zorunda.. Peki, bu seküler yaşam bizi akıtmıyor mu, dirençsiz kaldığımızda bizi istediği yöne sürüklemiyor mu, bunu en çok da güçlü olduğumuzu hissettiğimizde yapıyor.

Son söz; Şartlar ne olursa olsun direncini muhafaza edecek bir ”Öz ”, ki, o öz bizim varlık felsefemizdir. Dehr’in (zamanin) şekil  değil, zamana şekil vermek temennisiyle kalın sağlıcakla.

 

 

Mehmet Şerif Yeniay

YAZARIN SON YAZILARI
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ
hack 2018 cpanel alma cavdar59 sunucu root işlemi portsuz backconnect olma litespeed c1 bypass method cavdar599 litespeed config okuma cavdar59 hacklink shell script